Bedplassen: waarom plast mijn kind in bed?
Bedplassen, ook wel nachtelijke enuresis genoemd, bij kinderen ontstaat vaak doordat de blaascontrole tijdens de slaap nog niet volledig is ontwikkeld. Ook erfelijkheid, nachtelijke urineproductie en hormonale factoren kunnen een rol spelen. Bedplassen is meestal geen kwestie van onwil en er zijn verschillende manieren om kinderen te helpen ’s nachts droog te worden.
Wat is enuresis nocturna?
Enuresis nocturna is de medische term voor onvrijwillig urineren tijdens de slaap, op een leeftijd waarop ’s nachts normaal gesproken al controle over de blaas wordt verwacht. Het komt vooral voor bij kinderen, maar ook jongeren en volwassenen kunnen ermee te maken krijgen. De medische term voor overdag in de broek plassen is diurnale enuresis.
Bedplassen is geen ziekte. Kinderen met nachtelijke enuresis zijn over het algemeen gezond, maar bedplassen kan wel een grote emotionele impact hebben op kinderen en hun gezin. Schaamte, frustratie en onzekerheid kunnen bijvoorbeeld voorkomen, vooral wanneer kinderen zichzelf vergelijken met leeftijdsgenoten.
In de meeste gevallen wordt een kind simpelweg niet wakker wanneer de blaas vol is. Maak je dus geen zorgen! Met de juiste ondersteuning en behandeling leren de meeste kinderen na verloop van tijd om ’s nachts droog te blijven.
Naar schatting heeft ongeveer 5–10% van de kinderen ouder dan vijf jaar regelmatig last van bedplassen. Artsen spreken doorgaans van enuresis nocturna wanneer een kind van vijf jaar of ouder tijdens de slaap onvrijwillig in bed plast, minstens één of meerdere keren per week. Nachtelijke enuresis komt wereldwijd voor en kan kinderen uit alle culturen en achtergronden treffen.
Wat veroorzaakt bedplassen?
Veel ouders vragen zich af: waarom plast mijn kind ’s nachts in bed?
Een veelvoorkomende misvatting is dat bedplassen ontstaat doordat een kind voor het slapengaan te veel drinkt of te diep slaapt. Hoewel deze factoren soms een rol kunnen spelen, zijn ze meestal niet de belangrijkste oorzaak.
In veel gevallen ontstaat bedplassen doordat de communicatie tussen de blaas en de hersenen nog niet volledig is ontwikkeld. De blaas geeft een signaal dat deze vol is, maar het kind wordt niet wakker om naar het toilet te gaan.
Bedplassen wordt meestal veroorzaakt door een combinatie van factoren, waaronder:
- Een vertraagde ontwikkeling van de blaascontrole
- Een kleinere functionele blaascapaciteit
- Een verhoogde urineproductie gedurende de nacht
- Hormonale factoren
- Erfelijke aanleg
- Stress of ingrijpende gebeurtenissen
Ook geslacht speelt een rol bij enuresis nocturna. Uit een groot Amerikaans onderzoek onder kinderen van 8 tot 11 jaar bleek dat meer dan 6% van de jongens en 2,5% van de meisjes nog ’s nachts in bed plaste.
Ook bleek dat bedplassen bij jongens vaker ernstiger was dan bij meisjes.
Uit hetzelfde onderzoek kwam daarnaast een verband naar voren tussen ADHD (aandachtstekort-hyperactiviteitsstoornis) en bedplassen.
De rol van hormonen bij bedplassen
Een van de factoren die een rol kunnen spelen bij bedplassen is het antidiuretisch hormoon (ADH). Dit hormoon helpt bij het reguleren van de hoeveelheid urine die het lichaam produceert, vooral ’s nachts.
Sommige kinderen met enuresis nocturna maken ’s nachts minder ADH aan. Hierdoor blijven de nieren tijdens de slaap een grotere hoeveelheid urine produceren. Wanneer de blaas voller raakt dan deze aankan en het kind niet wakker wordt, kan bedplassen ontstaan.
Omdat verschillende factoren een rol kunnen spelen bij bedplassen, kijken zorgprofessionals bij het beoordelen van een kind vaak zowel naar lichamelijke als emotionele factoren.
Is bedplassen erfelijk?
Ja, erfelijkheid kan een belangrijke rol spelen bij enuresis nocturna.
Onderzoek heeft aangetoond dat kinderen een grotere kans hebben om in bed te plassen wanneer één of beide ouders in hun jeugd ook bedplasten. Dit kan juist geruststellend zijn voor kinderen: veel ouders die vroeger zelf in bed plasten, zijn uiteindelijk ’s nachts droog geworden.
Deze kennis kan ouders helpen om hun kind gerust te stellen en te laten zien dat bedplassen iets is waar het overheen kan groeien en wat het kan leren overwinnen. Praat dus met je kind over jouw persoonlijke ervaringen met bedplassen!
Primaire enuresis nocturna
Bij primaire enuresis nocturna is een kind nog nooit gedurende een periode van zes maanden of langer consequent ’s nachts droog geweest.
Dit is de meest voorkomende vorm van bedplassen en houdt meestal verband met de normale ontwikkeling van de blaascontrole en het vermogen om tijdens de slaap wakker te worden wanneer de blaas vol is.
Secundaire enuresis nocturna
Bij secundaire enuresis nocturna begint een kind opnieuw in bed te plassen nadat het gedurende minimaal zes maanden ’s nachts droog is geweest.
Deze vorm van bedplassen houdt vaak verband met een ingrijpende verandering of stressvolle gebeurtenis, zoals:
- Een verhuizing
- Een scheiding of veranderingen binnen het gezin
- De start op een nieuwe school
- Ziekte of emotionele stress
- Het overlijden van een dierbare
Bij secundair bedplassen is het altijd verstandig om een zorgprofessional te raadplegen om mogelijke onderliggende oorzaken uit te sluiten.
Bedplassen komt vaak voor en is te behandelen
Bedplassen kan lastig zijn voor kinderen en gezinnen. Het is echter belangrijk om te onthouden dat jouw kind niet de enige is en dit niet expres doet.
Met geduld, aanmoediging en de juiste ondersteuning leren de meeste kinderen uiteindelijk om ’s nachts droog te blijven. Het belangrijkste wat ouders kunnen doen, is hun kind geruststellen en straf of schaamte voorkomen. Een positieve aanpak helpt kinderen om vertrouwen op te bouwen terwijl ze leren om ’s nachts droog te blijven.
Wat is de beste behandeling tegen bedplassen?
Gelukkig kan bedplassen worden behandeld. De juiste aanpak hangt onder andere af van de leeftijd en motivatie van het kind en van mogelijke oorzaken.
De meest effectieve behandeling verschilt per kind. Veelgebruikte behandelingen zijn:
Gedragsmatige strategieën
Ondersteunende routines kunnen kinderen helpen om betere gewoontes rondom de nachtelijke blaascontrole te ontwikkelen:
- Voor het slapengaan naar het toilet gaan
- Overdag voldoende drinken
- Een positieve houding behouden\
- De voortgang bijhouden
- Inzet belonen in plaats van alleen droge nachten.
Plaswekkers
Een plaswekker wordt beschouwd als een van de meest effectieve langetermijnbehandelingen voor enuresis nocturna.
De plaswekker detecteert vocht zodra het kind begint te plassen en maakt het kind wakker. Na verloop van tijd leren de hersenen om signalen van een volle blaas te herkennen en wordt het kind wakker voordat het in bed plast.
Medicatie
In sommige gevallen schrijven artsen medicijnen voor, zoals desmopressine, om de urineproductie gedurende de nacht te verminderen.
Medicatie kan in bepaalde situaties nuttig zijn, maar leert een kind niet op dezelfde manier om signalen van een volle blaas te herkennen als een plaswekkertraining.
Gedragsmatige strategieën
Ondersteunende routines kunnen kinderen helpen om betere gewoontes rondom de nachtelijke blaascontrole te ontwikkelen:
- Voor het slapengaan naar het toilet gaan
- Overdag voldoende drinken
- Een positieve houding behouden\
- De voortgang bijhouden
- Inzet belonen in plaats van alleen droge nachten.
Plaswekkers
Een plaswekker wordt beschouwd als een van de meest effectieve langetermijnbehandelingen voor enuresis nocturna.
De plaswekker detecteert vocht zodra het kind begint te plassen en maakt het kind wakker. Na verloop van tijd leren de hersenen om signalen van een volle blaas te herkennen en wordt het kind wakker voordat het in bed plast.
Medicatie
In sommige gevallen schrijven artsen medicijnen voor, zoals desmopressine, om de urineproductie gedurende de nacht te verminderen.
Medicatie kan in bepaalde situaties nuttig zijn, maar leert een kind niet op dezelfde manier om signalen van een volle blaas te herkennen als een plaswekkertraining.
